Elke's Blog: Door de soja het bos niet meer kunnen zien

Op vrijdag, 26 september 2014. In Open Erf

Regelmatig eet ik vleesvervangers en ik dacht dat ik vrij gevarieerd at, totdat ik de verpakking eens ging lezen. Wat hebben ze bijna allemaal gemeen? Ze bevatten soja. En dat is nog niet alles, bij het bestuderen van de etiketten van andere levensmiddelen viel het me op dat er ook soja wordt toegevoegd aan onder ander chocolade, brood, margarine en frituurvet. Tijd om eens op onderzoek uit te gaan. Wat doet die soja in onze producten en wat zijn de gevolgen?

IBG-Elkes-blog-soja-grooot

De sojaboon is vanwege zijn hoge eiwitgehalte en gunstige samenstelling van essentiƫle aminozuren (bouwstenen van eiwitten die het lichaam niet zelf kan maken) een prima vleesvervanger. We kunnen verschillende onderdelen van de boon gebruiken. De olie wordt voornamelijk gebruikt voor de menselijke consumptie en de schroot als diervoeder. Uit de olie wordt sojalecithine, een emulgator, gewonnen. Deze wordt onder andere gebruikt in de productie van chocolade, margarines en spijsvetten. Sojaschroot wordt gebruikt om dieren in de veehouderij bij te voeren (Bron: Sojagebruik in Nederland).

In de Europese Unie wordt vrijwel geen soja geteeld. De soja die we hier importeren komt voor 80-90% uit Zuid-Amerika en dat is waar de schoen wringt. We hebben allemaal wel eens gehoord over de grootschalige ontbossing van de Amazone en de Cerrado in Braziliƫ. Deze plekken hebben een grote verscheidenheid aan planten, bomen en diersoorten. Het is belangrijk om de biodiversiteit te behouden omdat er soorten tussen kunnen zitten met eigenschappen die we in de toekomst kunnen gebruiken, denk aan soorten die bijvoorbeeld geen last hebben van klimaatverandering. In die gebieden wonen ook kleine boeren die onder druk worden gezet om hun land af te staan, waardoor er minder ruimte overblijft om voedsel voor de lokale markt te telen. Helaas brengen de grote plantages weinig werkgelegenheid met zich mee omdat de teelt veelal is gemechaniseerd (Bron: Milieudefensie).

Ruim 70% van alle soja wereldwijd is genetisch gemodificeerd. Genetische modificatie is een techniek die kunstmatig eigenschappen als bijvoorbeeld ziekteresistentie aan de genen van een organisme toegevoegd. Het is onduidelijk wat de gevolgen van deze techniek op langere termijn zijn voor mens, dier en natuur (Bron: WNF). Producten met meer dan 0,9% genetisch gemodificeerd materiaal, moeten een vermelding hebben op het etiket. Bij producten van dierlijke oorsprong is dit niet het geval. Op de verpakking van vlees, melk, kaas en eieren hoeft niet worden aangegeven dat de dieren genetisch gemodificeerd veevoeder hebben gehad (Bron: VWA).

Wat kunnen wij doen?
Nederland is na China de grootste importeur van soja in de wereld. Het grootste gedeelte wordt gebruikt als veevoeder (Bron: Soja gebruik in Nederland). Voor de productie van 1 kilo vlees hebben we 2 tot 20 kilo plantaardig materiaal nodig (Bron: Balans van de Leefomgeving 2012). Vleesvervangers bestaan uit vijf keer minder plantaardig materiaal en vaak wordt er soja gekozen die duurzamer is geteeld dan de soja die wordt gebuikt voor de veevoederproductie (Bron Milieudefensie). Met het kopen van een beter (biologisch) stukje vlees, kunt u er zeker van zijn dat de dieren geen genetisch gemodificeerd voedsel hebben gegeten. Helaas willen of kunnen niet alle veehouders het biologische keurmerk betalen. Wilt u weten wat voor een vlees u in de kuip heeft? Vraag het uw slager.